Ortho-Arbo-Advies

Bedrijfsarbozorgverlening op een hoger niveau...

  • Full Screen
  • Wide Screen
  • Narrow Screen
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Slaapstoornissen

 

 

Slaapstoornissen

Inhoud is gebaseerd op deskundigheid van SEIN slaapcentrum

 “Slapen is geen geringe kunst: je moet er de hele dag voor wakker blijven“

Friedrich Nietzsche, Duits dichter en filosoof

(1844-1900)

 

Soorten slaapstoornissen

 Insomnia

  1. Hypersomnia
  2. Dag ritmeslaapstoornissen
  3. Parasomnieën
  4. Slaap gerelateerde respiratoire stoornissen
  5. Slaap gerelateerde bewegingsstoornissen

  

  1. 1. Insomnia

 

Insomnia criteria:

  • Slaapklachten:

- Inslaapproblemen (>30min)

- Doorslaapproblemen (>30min)

- Vroeg ochtend ontwaken (<6,5 uur slaap)

- Gebroken nachten (slaap efficiëntie <85%)

  • Problemen met functioneren overdag

Insomnia types:

  • Psychofysiologische Insomnia
  • Paradoxale Insomnia
  • Insomnia door een mentale stoornis
  • Inadequate slaaphygiene
  • Insomnia door een medische oorzaak
  • perpetuating factors:

Insomnia aanleg:

  • Biologische trekken
  • Persoonlijkheid
  • Sociale factoren

Insomnia uitlokkende factoren:

  • Stress
  • Medische ziekte
  • Psychiatrie

Insomnia : In stand houdende factoren:

  • Gedragspatroon
  • Negatieve gedachten over het kunnen slapen
  • Spanning

 Insomnia Behandeling:

  1. Slaaphygiënische adviezen
  2. Slaaprestrictie
  3. Stimuluscontrole
  4. Ontspanningstherapie
  5. Cognitieve therapie

 

1. Slaaphygiënische adviezen

  • Houd regelmatige bedtijden aan, vooral  l bij opstaan
  • Beperk de tijd in bed tot maximaal 8 uur
  • Bewaar het bed om te slapen
  • Mijd slapen overdag zoveel mogelijk.
  • Indien U overdag een dutje niet kan vermijden, maak het dan niet langer dan 20-30 minuten, zet de wekker!
  • Slaap in een rustige goed geventileerde en niet te warme kamer.
  • Zorg voorvoldoende beweging overdag
  • Vermijd cafeïne en nicotine ’s avonds
  • Verminder alcohol consumptie in de avond
  • Eet en drink niet uitgebreid binnen enkele uren voor het slapen gaan
  • Draai de wekker om, zodat U niet kunt zien hoe laat het is.
  • Als U ’s nachts wakker wordt vermijd fel licht, dat zou je teveel wakker maken
  • Voorkom sterke lichtinname 3 uur voor gewenste bedtijd, met name “blauw” licht (PC en Televisie)

 2. Slaap restrictie

  •  Beperk de tijd in bed tot de geschatte slaapduur
  • Breid de tijd in bed uit bij betere slaap

 3. Stimuluscontrole

  •  Alleen naar bed wanneer slaperig
  • Je slaapkamer alleen gebruiken om te slapen
  • Uit bed gaan indien wakker
  • Vaste tijden van opstaan
  • Dutjes overdag vermijden

 4. Ontspanningstherapie

  •  Progressieve relaxatie (steeds meer ontspannen)
  • Ademhalingsoefening
  • Suggestieve ontspanning
  • Meditatie/Yoga

 5. Cognitieve therapie

  • Stel vast wat je negatieve gedachten over slaap zijn en daag deze gedachten uit
  • Leg nadruk op positieve gedachten en houd deze vast
  • Piekermanagement

 3.Dagritme slaapstoornissen

 Welke zijn er?

  1.  vertraagde slaapfase syndroom type
  2. versnelde slaapfase syndroom type
  3. onregelmatige slaapfase syndroom type
  4. helemaal geen 24 uurs ritme type
  5. jet lag type
  6. ploegendienst type
  7. medische afwijking/ziekte

 

  1. 1. Mensen met het vertraagde slaapfase syndroom (DSPS) hebben een verschoven biologische klok.

  • Slaap waak ritme later dan wenselijk
  • Slaapduur normaal of wat verlengd
  • Begin in adolescentie/ jong volwassen (7-16%
  • Populatie slaapkliniek (10%)
  • Geen sekseverschil

DSPS Risicofactoren

  • Avondmens
  • Ritme probleem familie 40%
  • Onregelmatige bedtijden
  • Veel activiteiten in avond/ begin nacht
  • Weinig licht in de ochtend/veel licht in de avond
  • Overmatig gebruik cafeïne/ stimulerende middelen
  • Omgevingsstressoren/ psychopathologie

DSPS Behandeling:

  • Bepaal ritme patiënt (dagboek, actigrafie, melatonine, temperatuur)
  • Structureer bedtijden
  • Verschuif bedtijden naar gewenst
  • Licht direct na ontwaken
  • Evt. Melatonine
  • Behandel dysfunctionele cognities

DSPS Gedragsadviezen:

  • Benadruk belang regelmaat voor resetten bioritmen
  • Gordijnen open en lichten aan in ochtend
  • Voldoende prikkels in ochtend
  • Plan (fysieke) activiteiten in ochtend
  • Voorkom inspannende activiteiten in de avond
  • Voorkom sterke lichtinname 3 uur voor gewenste bedtijd, met name “blauw” licht (PC en Televisie)

DSPS Lichttherapie:

  • Licht 2500-10000 lux
  • Dagelijks 30-45 min. aan eind slaapperiode
  • Stapsgewijs verschuiven licht en opstaan naar eerder tijdstip
  • Per dag met 30-60 min
  1. 2. Mensen met het versnelde slaapfase syndroom (ASPS) hebben een verschoven biologische klok.
  • Slaap waak ritme eerder dan wenselijk
  • Slaapduur meestal normaal
  • Perceptie slaaptekort door vroeg ontwaken
  • Begint op middelbare leeftijd
  • Populatie middelbare leeftijd/ ouderen (1%)
  • Geen sekseverschil

ASPS risicofactoren

  • Ochtendmens
  • Ouder worden
  • Dutten in middag/ avond
  • Onvoldoende lichtinname in middag/ avond
  • Onvoldoende prikkels/ activiteiten middag/ avond

ASPS Behandeling:

  • Bepaal ritme patiënt (dagboek, actigrafie, melatonine, temperatuur)
  • Voorkom vroege bedtijden/verschuif bedtijden naar gewenst
  • Voorkom dutten overdag en in avond
  • Beperk tijd in bed tot slaapperiode
  • Ondersteuning met licht in de avond
  • Behandel dysfunctionele cognities (b.v. subjectief slaapgebrek)

ASPS Gedragsadviezen:

  • Benadruk belang regelmaat voor resetten bioritmen
  • Gordijnen open en lichten aan in middag/ avond
  • Voldoende prikkels in middag en avond
  • Plan (fysieke) activiteiten eind v.d. middag/ begin avond
  1. 3. Mensen met het onregelmatige slaapfase syndroom (CRSD)

  • Insomnia klachten
  • Overmatige slaperigheid tijdens waakuren
  • Verminderde alertheid
  • Subjectief ervaren slaapkwaliteit beperkt
  • Van populatie shift workers 2-5 %

CRSD Risicofactoren

  • Ook andere ziekten
  • Ouder worden
  • Bijkomende slaapstoornis (b.v. OSAS)
  • Licht inname op “verkeerde” moment
  • Slaapverstoorders tijdens slaap op ongebruikelijk tijdstip
  • Lange diensten (uitloop/ overwerk)
  • Behandeling Psycho- educatie over slaap en slaap hygiëne
  • Psycho- educatie over dag ritmen
  • Psycho-educatie over het effect van licht op het dag ritme
  • Kijk naar ritme individu
  • Voorwaarts roterend en voorspelbaar schema
  • Genoeg rusttijd tussen de diensten

CRSD Gedragsadviezen:

  • Probeer bedtijden gelijk te houden waar mogelijk
  • Probeer hoeveelheid slaap per etmaal constant te houden
  • Bij de moeilijkste shift eventueel geplande dutjes/ voorslapen
  • Houd rekening met dag ritme in week-enden en vakanties
  • Voorkom oververmoeidheid
  • Voorkom lichtinname op “verkeerde moment” (zonnebril op/ verduisterde slaapkamer)
  • Kunstmatig licht/ lichttherapie

Circadiaan (dag) ritme

  • Lichaamstemperatuur (CBT)
  • Melatonine
  • Cortisol
  • Adrenaline
  • Celdeling

 

Slaap-waak ritme

Meer variatie dan in dag ritmen

  • Aanpassing van dag ritmen aan nieuwe tijdzone 2 a 3 weken
  • Gedragsmatig

 

Plasma melatonineconcentratie in het bloed van de mens. De concentratie van melatonine neemt toe aan het einde van de dag/avond (steeds slaperiger worden), en neemt af gedurende de ochtend (steeds wakkerder/actiever worden)

Bij problemen met slaap en bij moeite de bovenstaande adviezen succesvol toe te passen, kan men verwezen worden naar slaapcentra:

 

Slaapcentrum SEIN Zwolle (SSZ) 038 - 845 7185

Dokter Denekampweg 20
Zwolle , 8025 BV

 

Slaapcentrum SEIN Groningen  050 - 317 14 91

Gorechtkade 8
Groningen , 9713 BB

You are here: Zelfredzaamheid slaapstoornissen